Thứ Năm, 14 tháng 11, 2019

Nghịch lý đồng đô la vẫn là vua dù tỷ lệ của Mỹ trong GDP thế giới đã giảm đi đáng kể, đã tới lúc quả đât vận hành theo một cơ chế khác?

Trong "trái tim" của kinh tế trái đất có một sự mất cân bằng nguy hiểm. Mặc dù tỷ trọng GDP Mỹ trong kinh tế toàn cầu đã giảm đi đáng kể, vị thế của đồng đô la chẳng phải suy suyển. Sự thật là đồng đô la đang có vai trò quan trọng hơn mức độ đáng có. Quần chúng dùng đồng đô la Mỹ bởi vì những người khác cũng sử dụng đô la Mỹ, giống như dân chúng đổ xô đi học tiếng Anh vì bao quanh có rộng rãi người nói tiếng Anh.

Sự thống trị của đồng đô la gây ra một số bất tiện cho các giang sơn kém sản xuất hơn, trong khi nền kinh tế của họ bị rung lắc mỗi khi Mỹ thay đổi chế độ lãi suất hay đồng bạc xanh biến động. Hiện tượng này là yếu tố chính mà Thống đốc NHTW Mark Carney đưa ra đàm luận trong 1 tài liệu phân tích được lên tiếng tại hội nghị về chính sách tiền tệ diễn ra ở Jackson Hole một số bốn tuần trước.

Nghiên cứu của ông Carney đã được phổ biến báo đưa tin nhưng chủ yếu là nói về việc ông ủng hộ Libra, đồng bạc số mà Facebook đang xây đắp. Tất nhiên, đó chỉ là một phần gầy trong lập luận của ông. Ông khẳng định vị thế "bá chủ" bây giờ của đồng đô la Mỹ đang "ngày một gây ra phổ biến găng cho kinh tế toàn cầu" và cần phải sớm hoàn thành vấn đề đó.

Năm 1971, dưới thời Tổng thống Richard Nixon, Bộ trưởng Tài chính Mỹ khi đó là John Connally đã nói với các bộ trưởng tài chính châu Âu rằng đồng đô la "là tiền tệ của chúng tôi nhưng lại là rắc rối của các bạn". Theo Carney, sau 50 năm thì thông điệp của nước Mỹ đã được mở mang ra là "bất kỳ rối rắm nào của chúng tôi cũng sẽ là rắc rối của các bạn".

Đồng đô la khiến cho bá chủ gây ra những hệ quả xấu như thế nào? Tìm hiểu của Carney trích dẫn tìm hiểu của phổ biến chuyên gia khác, trong đó có cả Gita Gopianth, chuyên gia kinh tế trưởng tại IMF. Vấn đề nằm ở cơ chế ghi hóa đơn cho hàng hóa nhập cảng.

đô la được chọn lựa khiến cho đồng tiền thanh toán trong ít ra một nửa các hóa đơn thương mại quốc tế, lớn gấp 5 lần tỷ lệ của Mỹ trong tổng kim ngạch du nhập hàng hóa của toàn quả đât.

Ví dụ, một nước nhập khẩu dầu sẽ thanh toán bằng đô la Mỹ nhưng số dầu đó không phải tới trong khoảng Mỹ. Ví như đồng nội tệ giảm giá so với USD, cùng một số lượng dầu tương tự sẽ đột nhiên ngột tăng giá, gây ra gánh nặng cho người địa phương. Câu chuyện sẽ diễn ra tốt đẹp nếu như số tiền bị chênh lên được bù đắp bằng tăng xuất khẩu. Nhưng nếu như như các đàm phán xuất khẩu cũng lấy USD làm cho đồng bạc thanh toán, vấn đề đó sẽ không diễn ra. Kim ngạch xuất khẩu không đổi vì giá đô la Mỹ không đổi. Vì thế dù nước đó hưởng lợi từ việc chi tiêu đóng chai (tính bằng đồng nội tệ) rẻ hơn nhưng sẽ phải mất nhiều năm để khu vực xuất khẩu mở mang và tạo thêm phổ biến việc khiến.

Tìm hiểu năm 2017 của Gopinath và một số tác giả khác kết luận rằng đồng đô la Mỹ tăng giá 1% so với các đồng tiền khác sẽ làm tổng kim ngạch thương mại giữa các nước nhà trên quả đât giảm 0,6% - 0,8%.

Các hóa đơn xuất du nhập có đô la là đồng tiền thanh toán phát hành hiệu ứng lan truyền. Do vì các công ty cần đô la Mỹ để trả tiền du nhập hàng hóa, họ cố gắng xây dựng một lượng dự trữ USD đủ lớn. 2/3 lượng chứng khoán được phát triển trên thế giới và các quỹ dự trữ ngoại ăn năn chính thức được định danh bằng đồng USD. Nhu cầu về đô la Mỹ tăng lên lại khiến cho Mỹ hạ lợi nhuận suất, nhân tố làm việc đi vay bằng đô la Mỹ trở thành thú vị hơn. Vòng quanh quẩn diễn ra khi các nước cần đô la để trả nợ, bởi vậy lại thích trả tiền bằng USD hơn, đẩy nhu cầu về USD lên cao hơn nữa.

Carney dẫn lời Helene Rey, chuyên gia kinh tế tại trường buôn bán London, đánh giá "chu kỳ nguồn vốn toàn cầu chính là chu kỳ của đồng USD". Ví như đồng nội tệ của 1 nước có điều kiện kinh tế eo hẹp giảm giá so với đô la Mỹ, họ sẽ khó khăn có thể trả nợ hơn. Khi Fed tăng lợi nhuận suất, chi phí đi mượn của các nước đang phát triển sẽ tăng. "Nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng của việc Mỹ thắt chặt chế độ tiền tệ lên GDP các nước khác hiện đã tăng gấp đôi so với mức nhàng nhàng trong quá trình 1990-2004, bất chấp tỷ lệ của Mỹ trong GDP thế giới giảm mạnh", Carney viết.

Báo cáo của Thống đốc NHTW Anh cũng đặt thắc mắc liệu sự trỗi dậy của quần chúng. # tệ có thể phần nào giải quyết yếu tố khi có thể phát hành một đồng tiền dự trữ quốc tế thứ hai. Lần vừa qua nhất chuyện này xảy ra, hệ thống vốn đầu tư quốc tế đã trở nên hỗn loạn khi USD mở đầu hất cẳng đồng bảng Anh. Một số nghĩ là việc thiếu vắng sự phối thích hợp giữa các nhà hoạch định chính sách tiền tệ trên thế giới là một xuất xứ khiến cho thanh khoản khan hãn hữu và khiến cuộc Đại suy thoái trở thành tồi tệ hơn.

Theo ông, thay vì trông cậy vào China thì có một giải pháp tốt hơn là xây đắp một "hệ thống đa cực". Và đó chính là nơi mà đồng Libra của Facebook có thể bước tham gia. Nhưng ông cũng nghĩ là một đồng tiền mới "tốt nhất là nên được cung ứng bởi khu vực công, có nhẽ là phê chuẩn mạng lưới tiền số do các NHTW sản xuất".

Kể cả đối với nước Mỹ, sức mạnh của đồng USD không hề lúc nào cũng mang lại ích lợi. Đúng là sự thống trị của đồng đô la đem tới cho Mỹ vài ưu điểm địa chính trị quan trọng, chả hạn như kỹ năng trừng phạt các tổ quốc khác bằng phương pháp cô lập họ khỏi chuỗi hệ thống trả tiền quốc tế phụ thuộc đồng USD. Tuy nhiên, cầu đô la Mỹ tăng lên khiến tỷ giá tăng, khiến cho hàng hóa Mỹ đắt đỏ hơn.

Carney không có câu trả lời đúng đắn, nhưng ông đã đưa ra những nghi vấn hoàn toàn xác đáng. Ông xong xuôi bài phát biểu ở Jackson Hole: "Hãy hoàn thành sự cẩu thả hiện thời của hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế và xây đắp một chuỗi hệ thống mới tương thích với nền kinh tế toàn cầu nhiều chủng loại, đa cực đang dần nổi lên".

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Có thể bạn quan tâm: mua nha

0 nhận xét:

Đăng nhận xét